ВАЦЛАЎ ГАВЕЛ: ПАСЛАННЕ ДА ЎДЗЕЛЬНІКАЎ КАНФЕРЭНЦЫІ

ВАЦЛАЎ ГАВЕЛ

Тэкст Руская / English 

ПАСЛАННЕ ДА ЎДЗЕЛЬНІКАЎ КАНФЕРЭНЦЫІ “Ян Паточка і Ідэя Эўропы. Усходне- і заходнеэўрапейскі кантэксты”

22-23 Красавіка 2011, Мінск

 

Спадарыні і спадары,

шаноўныя ўдзельнікі канферэнцыі,

дазвольце мне хаця б на адлегласці павітаць Вас і выказаваць радасць з нагоды таго, што менавіта ў Мінску праходзіць канферэнцыя, прысвечаная жыццю і творчасці чэшскага філосафа Яна Паточкі.

            У далёкія шасцідзесятыя гады я, пятнаццацігадовы хлопчык, даведаўся, што існуе кніга “Натуральны свет як філасофская праблема”. Яна ляжала ў пражскай універсітэцкай бібліятэцы, але не выдавалася, таму што аўтар быў у няміласці ў камуністычнага рэжыму. Забароненую кнігу магчыма было атрымаць, абгрунтаваўшы яе неабходнасць, і толькі са згоды нейкага спадара Йіркоўскага. Я набраўся адвагі, прыйшоў да яго, і ён сапраўды дазволіў. Мабыць ён палічыў, што я не з’яўляюся пагрозай камуністычнай уладзе. Кніга  “Натуральны свет як філасофская праблема” аказала вялікі ўплыў на ўсё мае жыццё. Я зразумеў, што мяне атачае натуральны свет, які мае сваё блізка, сваё далёка, сваё ўнізе, сваё ўверсе, які мае свае аглядныя межы, сваю таямніцу, і што гэта іншы свет, чым той, які нам прапануе навука.

            У шасцідзесятыя гады я ўжо быў знаёмы з прафесарам Паточкам і запрашаў яго ў Тэатр “На Забрадлі”, дзе пасля прадстаўлення ён вёў філасофскія гутаркі і дыскусіі. Гта быў цікавы палеміст, сакратаўскі тып філосафа, і мы заставаліся там да позняй ночы.

            У сямідзесятыя гады я па даручэнні сяброў папрасіў яго быць прэс-сакратаром Хартыі-77 і такім чынам стаў сведкам яго цяжкіх роздумаў. Ён доўга вагаўся, таму што ведаў, што гэта прынцыповая і рызыковая справа, якая карэнным чынам зменіць яго жыццё і можа давесці да турмы. Калі ён усёж-такі вырашыў прыняць маю прапанову, ён паставіўся да яе з велізарнай адказнасцю. За ўсё, што ён рабіў, ён адказваў асабіста і ішоў да канца, што парадаксальна пацвердзіў і абставінамі сваёй смерці пасля аднаго са шматгадзінных допытаў.

            Ян Паточка нараўне з іншымі ўнес і агучыў маральны складнік Хартыі-77. Ён гаварыў пра салідарнасць усіх нераўнадушных, аб тым, што ёсць рэчы, якія неабходна рабіць проста таму, што гэта добра, і не разлічваць на іх поспех або  наступную ацэнку.

            Я сустракаюся з дысыдэнтамі, з апазіцыйнымі дзеячамі і змагарамі за правы чалавека з краін з дыктатарскімі ці аўтарытарнымі рэжымамі. І цікава тое, як усе яны аб’яўляюць сябе – для мяне нават дзіўным спосабам – прыхільнікамі запаветаў    Хартыі-77 і яе маральных складнікаў. Ідэя негвалтоўнага процідзеяння, за якую мы адказваем усёй сваёй сутнасцю, распаўсюджваецца ў значнай ступені і дзякуючы прафесару Паточку, які так і застаецца для нас вечным натхненнем.

 

Ваш

 Вацлаў Гавел

Вы можаце сачыць за каментарамі да гэтага запісу праз RSS 2.0 feed. Вы можаце пакінуць каментар, альбо trackback з вашага ўласнага сайта.

 

Пакінце каментар